Door Jacco Houtman, SCIOS-inspecteur · 24 oktober 2026 · Scope 8 inspecties
Wat is een installatieverantwoordelijke?
NEN 3140 gaat over de bedrijfsvoering van elektrische installaties: hoe u ervoor zorgt dat een installatie veilig blijft en dat er veilig aan wordt gewerkt. De norm werkt met een aantal rollen. De belangrijkste is de installatieverantwoordelijke (IV): de persoon die door de werkgever is aangewezen om de directe verantwoordelijkheid te dragen voor de bedrijfsvoering van de elektrische installatie.
De installatieverantwoordelijke zorgt er onder meer voor dat:
- de installatie periodiek wordt geïnspecteerd en dat constateringen worden opgevolgd;
- duidelijk is wie aan de installatie mag werken, en onder welke voorwaarden;
- de tekeningen, schema's en inspectierapporten actueel en beschikbaar zijn;
- bij werkzaamheden aan de installatie de juiste afspraken worden gemaakt met de werkverantwoordelijke.
De andere rollen in NEN 3140
- Werkverantwoordelijke (WV): heeft de leiding over een concrete werkzaamheid aan of bij de installatie.
- Vakbekwaam persoon (VP): heeft de opleiding en ervaring om risico's van elektriciteit zelf te herkennen en te voorkomen.
- Voldoende onderricht persoon (VOP): heeft instructie gekregen om bepaalde, afgebakende werkzaamheden veilig uit te voeren.
Wie welke rol heeft, legt de werkgever vast in een schriftelijke aanwijzing. Een aanwijzing is persoonlijk en geldt voor bepaalde installaties en werkzaamheden.
Heeft u een installatieverantwoordelijke nodig?
Bent u werkgever en heeft u een elektrische installatie in uw bedrijf, dan bent u op grond van de Arbowet verantwoordelijk voor de veiligheid ervan. NEN 3140 is in de praktijk de erkende manier om die zorgplicht in te vullen, en dan hoort daar een aangewezen installatieverantwoordelijke bij.
Die hoeft niet zelf in dienst te zijn. Veel kleinere bedrijven hebben geen eigen technische dienst en laten de rol invullen door een externe partij, bijvoorbeeld hun vaste installateur. Belangrijk is dat de aanwijzing is vastgelegd, dat de persoon de juiste kennis heeft, en dat hij of zij voldoende zicht heeft op de installatie.
De installatieverantwoordelijke en de Scope 8 inspectie
De Scope 8 inspectie is de periodieke inspectie van de installatie zelf: de verdelers, de bekabeling, de beveiligingen en de metingen. De organisatie rondom de installatie, zoals de aanwijzingen, valt daar niet onder. Toch helpt het als er een installatieverantwoordelijke is:
- hij of zij weet waar de verdelers en technische ruimten zijn, en kan tijdens de inspectie vragen beantwoorden;
- het rapport komt bij iemand die weet wat er met de constateringen moet gebeuren;
- het herstel door de installateur en de herinspectie worden sneller geregeld.
Twijfelt u of een Scope 10 inspectie voldoende is voor de Arbowet? Lees Is een Scope 10 inspectie genoeg om aan de Arbowet te voldoen?